Minister Finansów i Gospodarki wydał nową interpretację ogólną, która ma praktyczne znaczenie dla czynności notarialnych związanych z podatkiem od spadków i darowizn oraz podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC). Dotyczy ona sytuacji podatkowej osób, które zawarły małżeństwo w innym państwie Unii Europejskiej i uzyskały jego transkrypcję (wpis) do polskich akt stanu cywilnego. Poniżej wyjaśniamy, co z niej wynika przy darowiznach, dziedziczeniu i innych czynnościach dokonywanych u notariusza.
Czego dotyczy nowa interpretacja ogólna
Interpretacja ogólna to stanowisko Ministra Finansów co do sposobu stosowania przepisów podatkowych; jej zadaniem jest przede wszystkim ujednolicenie praktyki organów podatkowych. Do tej pory zdarzało się, że jeden urząd skarbowy uznawał transkrybowany akt małżeństwa za wystarczającą podstawę do zastosowania preferencji małżeńskich, a inny nie — nowa interpretacja ma tę rozbieżność usunąć.
- Sygnatura i publikacja: interpretacja ogólna Nr DTS6.8022.6.2026 z 24 września 2026 r. (Dziennik Urzędowy Ministra Finansów i Gospodarki, poz. 88).
- Podstawa: wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23 (Wojewoda Mazowiecki) oraz rozporządzenie umożliwiające transkrypcję takich aktów, obowiązujące w Polsce od 23 sierpnia 2026 r.
- Zakres: małżeństwa obywateli UE tej samej płci zawarte legalnie w innym państwie członkowskim UE i wpisane (transkrybowane) do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Co to oznacza w kancelarii notarialnej
Interpretacja ma bezpośrednie znaczenie dla czynności notarialnych, ponieważ przy części z nich notariusz jest płatnikiem podatku — sam go oblicza, pobiera i odprowadza albo odnotowuje zwolnienie.
- Darowizna między małżonkami — przy umowie darowizny w formie aktu notarialnego to notariusz jako płatnik pobiera podatek od spadków i darowizn albo stosuje zwolnienie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgłoszenia w takim przypadku dokonuje notariusz — obdarowany nie składa formularza SD-Z2. Po interpretacji małżonek jednopłciowy z transkrybowanym aktem może zostać potraktowany jak małżonek uprawniony do zwolnienia.
- Zniesienie współwłasności, umowy majątkowe małżeńskie (intercyzy), podział majątku — czynności te stają się dostępne dla takich par na zasadach przewidzianych dla małżonków.
- Dziedziczenie — przy akcie poświadczenia dziedziczenia małżonek należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy nabyciu spadku może korzystać ze zwolnienia z art. 4a.
- Dokumenty — w praktyce notariusz poprosi o odpis aktu małżeństwa z polskiej transkrypcji oraz — gdy zależy od tego zastosowanie preferencji — o dokumenty potwierdzające istnienie wspólności majątkowej małżeńskiej.
Jakie preferencje podatkowe wchodzą w grę
Uznanie takich osób za małżonków oznacza objęcie ich preferencjami przewidzianymi dla małżonków, w szczególności:
- Podatek od spadków i darowizn — zaliczenie do I grupy podatkowej oraz możliwość skorzystania z całkowitego zwolnienia z art. 4a (tzw. grupa zerowa) przy nabyciu w drodze darowizny lub spadku, po spełnieniu warunków, w tym terminowego zgłoszenia.
- Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) — dostęp do preferencji dotyczących majątku wspólnego małżonków.
- Podatek dochodowy (PIT) — prawo do wspólnego rozliczenia małżonków.
Warunki skorzystania z preferencji
Sama transkrypcja aktu małżeństwa jest warunkiem koniecznym, ale nie zawsze wystarczającym. Zwrócić należy uwagę zwłaszcza na:
- Wykazanie wspólności majątkowej małżeńskiej — w wielu państwach UE ustrój wspólności nie powstaje automatycznie z mocy prawa. Może być więc konieczne udokumentowanie go dodatkowymi dokumentami wydanymi przez właściwe organy państwa obcego lub orzeczeniem sądu.
- Obywatelstwo UE i miejsce zawarcia małżeństwa — interpretacja obejmuje obywateli UE, którzy zawarli małżeństwo legalnie w innym państwie członkowskim UE. Poza jej zakresem pozostają związki zawarte poza UE oraz sytuacje, w których żadna ze stron nie jest obywatelem UE.
- Moment powstania skutków — transkrypcja wywołuje skutki podatkowe co do zasady już od chwili zawarcia małżeństwa, przy czym każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Umowa o związku partnerskim to nie to samo
Preferencje wynikają z transkrybowanego aktu małżeństwa, a nie z samego pozostawania w związku. Umowa o związku partnerskim — nawet zawarta w formie aktu notarialnego — ani wzajemne pełnomocnictwa nie dają prawa do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn i nie skutkują zaliczeniem partnerów do I grupy podatkowej; potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące par bez transkrybowanego aktu małżeństwa. Rozwiązania na wypadek śmierci lub choroby (testament, zapis windykacyjny, pełnomocnictwa) pozostają w takich sytuacjach ważnym narzędziem, choć nie zmieniają kwalifikacji podatkowej.
Ochrona osób, które zastosują się do interpretacji
Interpretacja ogólna nie jest źródłem prawa, ale pełni funkcję gwarancyjną: osoby, które się do niej zastosują w okresie jej obowiązywania, korzystają z ochrony przewidzianej w Ordynacji podatkowej — nawet gdyby interpretacja została w przyszłości zmieniona. Ocena możliwości odzyskania podatku zapłaconego za wcześniejsze okresy (np. w trybie nadpłaty czy wznowienia postępowania) wymaga natomiast indywidualnej analizy konkretnej sprawy.
Źródło: interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z 24 września 2026 r., sygn. DTS6.8022.6.2026 (Dz. Urz. Min. Fin. i Gosp. poz. 88); wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji: .