Testament można sporządzić własnoręcznie albo w formie aktu notarialnego. Forma notarialna ogranicza ryzyko błędów formalnych: notariusz czuwa nad zgodnością treści z prawem, upewnia się co do swobody i świadomości testatora, a oryginał pozostaje w kancelarii. Nie wyłącza to jednak całkowicie możliwości sporu o ważność testamentu — na przykład przy zarzucie wady oświadczenia woli rozstrzyga sąd. Testament sporządza się osobiście, nie przez pełnomocnika (art. 944 § 2 Kodeksu cywilnego), a prawo polskie nie zna testamentu wspólnego kilku osób (art. 942 k.c.).
Rodzaje testamentu i forma
Najczęstsze testamenty zwykłe to testament własnoręczny (holograficzny), notarialny (art. 950 k.c.) oraz allograficzny (ustne oświadczenie wobec urzędnika i świadków). Niektóre rozrządzenia są możliwe tylko w formie aktu notarialnego — przede wszystkim zapis windykacyjny (art. 9811 k.c.).
Co można zawrzeć w testamencie
- powołanie spadkobierców i określenie ich udziałów,
- zapis zwykły (zobowiązanie spadkobiercy do określonego świadczenia) oraz zapis windykacyjny — nabycie konkretnego składnika majątku przez wskazaną osobę z chwilą otwarcia spadku, dopuszczalny wyłącznie w testamencie notarialnym,
- polecenie,
- powołanie wykonawcy testamentu,
- wydziedziczenie, czyli pozbawienie zachowku z przyczyn wskazanych w ustawie.
Rejestracja w NORT — fakt, nie treść
Na wniosek testatora testament można zarejestrować w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT), prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Wpis jest dobrowolny i dokonuje go notariusz. Rejestr odnotowuje sam fakt sporządzenia testamentu i wskazuje kancelarię, w której się znajduje — nie zawiera treści testamentu ani danych spadkobierców. Informację o wpisie można uzyskać dopiero po śmierci testatora; ułatwia to ustalenie, że testament istnieje, i ogranicza ryzyko jego nieodnalezienia.
Zmiana i odwołanie
Testament można w każdej chwili odwołać albo sporządzić nowy. Jeżeli w nowym testamencie nie zaznaczono wprost, że odwołuje się poprzedni, wcześniejszy traci moc tylko w tej części, której nie da się pogodzić z nowym (art. 947 k.c.) — nie każdy nowy testament usuwa więc cały wcześniejszy. Odwołać testament można także przez jego zniszczenie lub dokonanie zmian, z których wynika wola odwołania (art. 946 k.c.).
Przygotowanie i koszt
Do sporządzenia testamentu notarialnego wystarczy dokument tożsamości testatora oraz dane osób powoływanych do spadku (imiona, nazwiska, w miarę możliwości PESEL). Wynagrodzenie notariusza jest ograniczone stawkami maksymalnymi rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości i zależy od treści rozrządzenia (m.in. czy testament zawiera zapis zwykły, polecenie, wydziedziczenie albo zapis windykacyjny); do taksy dolicza się VAT. Aktualne stawki i przykłady — na stronie Cennik i taksa notarialna.
Najczęstsze pytania
Czy testament notarialny jest ważniejszy niż własnoręczny?
Nie ma „ważniejszego” testamentu — ważny własnoręczny i ważny notarialny wywołują takie same skutki. Forma notarialna ogranicza natomiast ryzyko błędów formalnych i trudności dowodowych, bo oryginał pozostaje w kancelarii, a notariusz bada zdolność i swobodę testowania.
Czy NORT przechowuje treść mojego testamentu?
Nie. Rejestr odnotowuje wyłącznie fakt sporządzenia testamentu i wskazuje kancelarię. Treść pozostaje poufna za życia testatora; wpis jest dobrowolny.
Czy w testamencie mogę przekazać konkretne mieszkanie wskazanej osobie?
Tak — służy do tego zapis windykacyjny, który wywołuje skutek rzeczowy z chwilą otwarcia spadku. Jest jednak dopuszczalny wyłącznie w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego (art. 9811 k.c.).
Czy mogę sporządzić wspólny testament z małżonkiem?
Nie. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy (art. 942 k.c.). Każdy z małżonków sporządza własny testament.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795), w szczególności art. 942, 944, 946–947, 950, 9811 — tekst ustawy
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2024 poz. 1566) — tekst rozporządzenia
- Notarialny Rejestr Testamentów — Krajowa Rada Notarialna
Zobacz też
- Akt poświadczenia dziedziczenia czy sąd — co wybrać
- Czynności notarialne — pełny zakres
- Kontakt i umówienie wizyty
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji: . Aktualizacja: .