Zrzeczenie się dziedziczenia i odrzucenie spadku brzmią podobnie, ale dotyczą innych momentów i wywołują inne skutki. Poniżej wyjaśniamy, czym jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia i jak odróżnić ją od odrzucenia spadku.
Czym jest umowa o zrzeczenie się dziedziczenia
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia to porozumienie zawierane jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy. Jej stronami są przyszły spadkodawca oraz osoba należąca do kręgu jego spadkobierców ustawowych. Umowę tę reguluje art. 1048 Kodeksu cywilnego i wymaga ona formy aktu notarialnego — bez zachowania tej formy jest nieważna.
To odróżnia ją od większości decyzji spadkowych, które zapadają dopiero po śmierci. Tutaj zainteresowani ustalają przyszłe losy spadku wcześniej, za obopólną zgodą.
Skutki zrzeczenia się dziedziczenia
Skutkiem umowy jest wyłączenie od dziedziczenia:
- osoba, która zrzekła się dziedziczenia, nie dziedziczy po przyszłym spadkodawcy,
- co do zasady skutek obejmuje również zstępnych zrzekającego się (np. jego dzieci),
- chyba że umowa stanowi inaczej — strony mogą ograniczyć zrzeczenie wyłącznie do samego zrzekającego się.
Osobę zrzekającą się traktuje się tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku. Warto pamiętać, że zrzeczenie odnosi się do dziedziczenia ustawowego.
Czy zrzeczenie można cofnąć
Tak. Zrzeczenie się dziedziczenia można uchylić. Następuje to na podstawie kolejnej umowy — również zawieranej między tymi samymi stronami (przyszłym spadkodawcą i zrzekającym się) i także w formie aktu notarialnego. Dzięki temu strony mogą powrócić do wcześniejszego stanu, jeżeli zmienią zdanie.
Zrzeczenie a odrzucenie spadku — kluczowe różnice
Choć nazwy są zbliżone, to dwie różne instytucje:
- Moment: zrzeczenie następuje za życia spadkodawcy; odrzucenie spadku jest możliwe dopiero po jego śmierci.
- Charakter czynności: zrzeczenie to umowa z przyszłym spadkodawcą; odrzucenie to jednostronne oświadczenie spadkobiercy.
- Termin: odrzucenia spadku dokonuje się w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania; zrzeczenie nie jest związane takim terminem, bo zawiera się je wcześniej.
- Gdzie: oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem albo notariuszem; umowę o zrzeczenie zawiera się u notariusza.
W skrócie: zrzeczenie to wcześniejsze, wspólne ustalenie, a odrzucenie to późniejsza, samodzielna reakcja konkretnego spadkobiercy na spadek już otwarty.
Rola notariusza
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia oraz jej uchylenie wymagają aktu notarialnego, dlatego zawiera się je przed notariuszem. Przed sporządzeniem aktu notariusz wyjaśnia skutki zrzeczenia, w tym jego wpływ na zstępnych oraz możliwość odmiennego ukształtowania zakresu umowy.
Zobacz również: Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego · Testament u notariusza · Czynności notarialne — sprawy spadkowe
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji: .